هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی‌ئی‌سی‌اف) ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) در مسکو، پایتخت فدراسیون روسیه، با حضور رؤسا و مقامات عالی‌رتبه کشورهای عضو و ناظر برگزار می‌شود.
این نشست که هم‌زمان با بیست‌وپنجمین سالروز شکل‌گیری مجمع برگزار می‌شود، فرصتی مهم برای بررسی تحولات ساختاری بازار جهانی گاز طبیعی، تبیین جایگاه این حامل راهبردی در آینده سبد انرژی جهان، تقویت همکاری‌های چندجانبه و اتخاذ رویکردهای مشترک در قبال چالش‌های پیش‌روی کشورهای تولیدکننده و صادرکننده گاز به شمار می‌رود.
حمید بورد، سرپرست وزارت نفت در آستانه برگزاری این رویداد در گفت‌وگو با خبرنگار شبکه اطلاع‌رسانی نفت و انرژی (شانا) ضمن تشریح اهداف و برنامه‌های هیئت ایرانی در این نشست، بر ضرورت توسعه همکاری‌های فناورانه، نقش راهبردی گاز در گذار عادلانه انرژی و صیانت از منافع تولیدکنندگان در برابر تنش‌های ژئوپلیتیک تأکید کرده است. در ادامه این گفت‌وگو را بخوانید.
چه اهدافی در سفر به روسیه برای شرکت در نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز مدنظر است؟
هدف اصلی سفر به فدراسیون روسیه، شرکت در نشست سران و بیست‌وهشتمین نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز و مشارکت فعال در بررسی موضوعات و تصمیم‌های مهم مرتبط با همکاری‌های کشورهای عضو است. این نشست فرصت ارزشمندی برای تبادل دیدگاه‌ها درباره تحولات بازار جهانی گاز، تقویت هماهنگی میان کشورهای عضو و بررسی راهکارهای توسعه همکاری‌های مشترک فراهم می‌کند.
جمهوری اسلامی ایران در این نشست، ضمن تأکید بر اهمیت حفظ منافع مشروع کشورهای تولیدکننده و صادرکننده گاز، بر ضرورت تقویت جایگاه گاز طبیعی در امنیت انرژی جهانی و توسعه همکاری‌های پایدار و متوازن میان اعضای مجمع تأکید خواهد کرد. همچنین، امیدواریم نتایج این نشست به تقویت هم‌گرایی میان کشورهای عضو، ارتقای کارآمدی مجمع و گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های مورد علاقه مشترک منجر شود.
تأثیر جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بر تأمین انرژی جهان به‌ویژه گاز را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
تجاوزهای ناجوانمردانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و مردم ایران که به شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی و مردم بی‌گناه ازجمله جنایت مدرسه میناب منجر شد، مشکلات حادی را نیز برای امنیت عرضه انرژی جهان ایجاد کرده است. در جریان این تجاوزها، زیرساخت‌های انرژی ایران ازجمله منطقه گازی پارس جنوبی مورد حمله قرار گرفت. این اقدام، حمله‌ای مستقیم به امنیت انرژی جهان بود؛ زیرا ایران به‌عنوان یکی از کشورهای بزرگ دارنده ذخایر گاز طبیعی و عضو مجمع کشورهای صادرکننده گاز، نقش و جایگاه مهمی در تولید و عرضه انرژی جهان دارد.
بدیهی است که تبعات حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران، محدود به مرزهای جغرافیایی کشور ما نشود و به‌سرعت آثار آن در بازارهای جهانی انرژی گسترش یابد. همان‌طور که در شاخص‌های اقتصادی کشورهای مختلف مشاهده می‌شود، اکنون اقتصاد جهانی تاوان چنین تجاوزهایی غیرقانونی را می‌دهد.
با وجود شرایط نااطمینانی و جنگی که آمریکا و متحدانش برای جهانیان ایجاد کرده‌اند، وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران با عنایت خداوند و با همت و تلاش صادقانه همه همکاران صنعت نفت همچنان عرضه نفت و گاز طبیعی خود را به بازارهای داخلی و خارجی با توجه به همه محدودیت‌ها و تنش‌های کنونی ادامه می‌دهد.
مجمع کشورهای صادرکننده گاز چگونه می‌تواند همسو با ارتقای جایگاه گاز طبیعی در سبد انرژی جهان ایفای نقش کنند؟
گاز طبیعی به‌عنوان یک سوخت پاک، انعطاف‌پذیر و دردسترس، از عناصر اصلی نظام کنونی انرژی جهان است که سبب افزایش رفاه و توسعه اقتصادی می‌شود. تقویت جایگاه گاز طبیعی در سبد انرژی جهان یکی از اهداف مهمی است که در اساسنامه مجمع بر آن تأکید شده است. از طرف دیگر، یکی از رسالت‌های مهم تشکیل مجمع کشورهای صادرکننده گاز، ایجاد بستری برای گفت‌وگوهای سازنده و مؤثر بین کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده گاز طبیعی به‌منظور ارتقای ثبات و امنیت عرضه و تقاضا در بازارهای گاز است.
واقعیت آن است که ظرفیت کشورهای عضو مجمع در عرصه جهانی گاز طبیعی که حدود ۷۰ درصد ذخایر گاز جهان، بیش از ۴۰ درصد صادرات جهانی گاز و نزدیک به ۵۰ درصد صادرات ال‌ان‌جی جهان را در اختیار دارند، موقعیتی ویژه را برای جریان‌سازی مجمع در حوزه حکمرانی انرژی جهان بر مبنای اصول مشارکت و همکاری بین‌المللی ایجاد کرده است. در این زمینه لازم است کشورهای عضو با ارتقای هم‌افزایی و هماهنگی‌های جمعی، در تحقق این هدف مهم تلاش کنند.
اکنون مجمع نیازمند آن است که در چهارچوب اساسنامه و راهبرد بلندمدت خود، همفکری‌ها، هماهنگی‌ها و همکاری‌های بین اعضای خود را تداوم بخشد.
جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از اعضای بنیان‌گذار مجمع، چه نقشی در تقویت جایگاه و پیشبرد اهداف آن ایفا می‌کند؟
جمهوری اسلامی ایران از ابتدای شکل‌گیری جی‌ئی‌سی‌اف، بر ضرورت همکاری میان کشورهای تولیدکننده، احترام به حقوق حاکمیتی کشورها بر منابع طبیعی و تقویت جایگاه گاز طبیعی در تأمین پایدار انرژی تأکید داشته است.
رویکرد ما، مشارکت فعال و سازنده در ابتکارات و برنامه‌های مجمع، کمک به هم‌گرایی میان اعضا و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی کشورهای عضو است و آمادگی داریم در چهارچوب اهداف و اسناد مورد توافق مجمع، برای تحقق این اولویت‌ها، همکاری‌ها را با اعضای مجمع تقویت کنیم.
حضور کشورها در سازمان‌ها و مجامع تخصصی بین‌المللی مانند مجمع کشورهای صادرکننده گاز، برای همکاری‌های دوجانبه نیز مسیرهایی را می‌گشاید. این همکاری‌ها می‌تواند در چهارچوب رسالت و اهداف جی‌ئی‌سی‌اف شکل بگیرد و توسعه یابد و درنهایت به تقویت جایگاه مجمع و پیشبرد اهداف آن کمک کند.
در این زمینه، ایران به‌عنوان دومین کشور دارای ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان و یکی از بزرگ‌ترین دارندگان شبکه توزیع داخلی گاز طبیعی، می‌تواند با تمامی کشورهای عضو در حوزه‌های زنجیره اکتشاف، حفاری، توسعه، بهره‌برداری و توزیع گاز طبیعی به‌ویژه انجام سرمایه‌گذاری‌های مشترک، سوآپ گاز طبیعی، توسعه و صدور خدمات فنی ـ مهندسی، انتقال فناوری و تجارب مدیریتی همکاری کند.
همچنین، ایران در زمینه گسترش شبکه خطوط لوله داخلی و توسعه جایگاه‌های سی‌ان‌جی تجربیات فنی و اقتصادی موفقی دارد که می‌تواند در اختیار کشورهای عضو مجمع قرار دهد.
با توجه به اهمیت روزافزون گاز طبیعی و ال‌ان‌جی در سبد انرژی جهان، چه سیاست‌های جدیدی باید در دستور کار اعضای مجمع قرار گیرد؟
اعضای مجمع باید در قالب همکاری‌های چندجانبه و دوجانبه، به‌منظور افزایش صرفه اقتصادی و گسترش تجارت گاز طبیعی و دستیابی به فناوری‌های تازه مرتبط با تجارت گاز ازجمله فناوری‌های مرتبط با ال‌ان‌جی همفکری و مشارکت کنند و گام‌های مؤثری برای ترویج دسترسی همگانی به این فناوری‌ها بردارند.
زمینه‌سازی برای تبادل دانش و تجربه در توسعه زیرساخت‌های گازطبیعی و ال‌ان‌جی، همچنین فناوری‌های پیشرفته کربن‌زدایی برای کاهش تبعات محیط زیستی زنجیره ارزش گاز ازجمله حذف مشعل‌سوزی، کاهش انتشار متان، جذب و ذخیره‌سازی کربن و توسعه هیدروژن آبی می‌تواند در دستور کار مجمع باشد. ما علاقه‌مندیم که با کشورهای عضو مجمع در این حوزه‌ها در قالب همکاری‌های فناورانه دوجانبه یا چندجانبه پروژه‌های مشترکی را تعریف و پیش ببریم.
دیدگاه شما درباره مسائل اقلیمی و گذار به انرژی پاک چیست؟
جمهوری اسلامی ایران از تصمیم‌ها و اقدام‌های مشترک جهانی برای کاهش تغییرات اقلیمی و مقابله با آثار مخرب آن حمایت می‌کند. اما در زمینه گذار به انرژی پاک و به‌ویژه از طریق کنارگذاردن سریع سوخت‌های فسیلی از نظام انرژی این هشدار را باید داد که چنین اقدامی می‌تواند امنیت انرژی جهان را تحت‌تأثیر خود قرار دهد و فقر انرژی را در بسیاری از جوامع و نقاط محروم جهان تعمیق بخشد.
واقعیت این است که اهداف اقلیمی، تأمین امنیت انرژی و مقابله با فقر انرژی اهداف متعارض نیستند و باید به‌صورت هم‌زمان و هم‌وزن دنبال شوند. در این میان گاز طبیعی، با بهره‌گیری از فناوری‌های کارآمد و مدیریت مؤثر انتشار گازهای گلخانه‌ای، می‌تواند بخشی مهم از راه‌حل دستیابی هم‌زمان به این اهداف باشد.
در چهارچوب چنین رویکردی است که گذار عادلانه، منظم و فراگیر انرژی شکل می‌گیرد و برای دستیابی به شرایط پایدار در تأمین انرژی و مقابله با گرمایش جهانی، باید سرمایه‌گذاری جهانی در صنعت گاز و فناوری‌های کربن‌زدایی صنعت نفت و گاز به‌سرعت افزایش یابد.
چه پیشنهادهایی برای ارتقای جایگاه بین‌المللی مجمع کشورهای صادرکننده گاز و افزایش نقش آن در نظام جهانی انرژی دارید؟
برای ارتقای جایگاه بین‌المللی مجمع، باید از ظرفیت‌های موجود آن به‌صورت هدفمندتر استفاده کنیم. در این زمینه، چند اولویت اهمیت ویژه‌ای دارد. نخستین اولویت، تقویت همکاری‌ها در دو سطح مدیریتی و مهندسی است. حضور ایران در این مجمع مهم باید به توسعه توان مدیریتی و فنی صنعت گاز کشور منجر شود و در این میان می‌توان با پیگیری امضای قراردادهای دوجانبه و چندجانبه، ایده‌های مطلوب همکاری را به‌سمت عملیاتی‌شدن سوق داد.
دومین راهبرد گسترش همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز فناوری و پژوهشی کشورهای عضو است که به ارتقای توان دانشی و فناورانه اعضا کمک خواهد کرد. کشور ما ظرفیت و توان مناسبی برای فعالیت در این چهارچوب دارد و دانشگاه صنعت نفت، پژوهشگاه صنعت نفت و مراکز فناوری صنعت نفت و دیگر مراکز دانشگاهی و بخش خصوصی ما آمادگی بسیار مناسبی برای ارتقای همکاری‌ها در زمینه‌های مورد علاقه دارند.
منبع: شانا
