به گزارش شانا به نقل از اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمانهای بینالمللی وزارت نفت، میانگین هفتگی قیمت نفت خام شاخص برنت در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۷ شهریور) به ۱۰۵ دلار و ۷۹ سنت در هر بشکه رسید که ۴ دلار و ۱۲ سنت بیشتر از هفته قبل بود. نفت خام شاخص شاخص دابلیوتیآی نیز با افزایش ۴ دلار و ۴۷ سنتی، میانگین ۱۰۲ دلار و ۳۷ سنت را ثبت کرد. سبد نفتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) نیز با افزایش ۱۰ دلار و ۹۸ سنتی به میانگین ۱۲۱ دلار و ۴۴ سنت در هر بشکه رسید.
یکی از تحولات مهم هفته، تشدید فشار در بازار فرآوردههای میانتقطیر، بهویژه گازوئیل بود. اختلال در صادرات فرآورده از غرب آسیا در کنار کاهش ظرفیت پالایشی روسیه، عرضه گازوئیل و سوخت جت در بازارهای اروپا و آسیا را تحت فشار قرار داد.
با کاهش محمولههای خروجی از خلیج فارس، روزانه نزدیک به ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه گازوئیل، سوخت جت و بنزین از دسترس بازارهای اروپایی و آسیایی خارج شده است. همزمان، حملات پهپادی به زیرساختهای پالایشی روسیه ظرفیت پالایش این کشور را کاهش داده و محدودیت صادرات گازوئیل روسیه نیز فشار مضاعفی بر بازار اروپا وارد کرده است.
بازار گازوئیل اروپا در این شرایط همچنان با کمبود عرضه روبهرو بود. واردات گازوئیل اروپا در سپتامبر روزانه حدود ۸۱۰ هزار بشکه برآورد شده که از حجم ماه اوت و سپتامبر سال گذشته پایینتر است. آمریکا روزانه با حدود ۴۷۰ هزار بشکه بزرگترین تأمینکننده این بازار خواهد بود و عربستان و هند نیز سهم قابل توجهی در تأمین نیاز اروپا دارند.
تنگه هرمز فشار عرضه را بیشتر کرد
تنگه هرمز در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ همچنان یکی از متغیرهای مهم بازار نفت بود. کاهش شدید تردد نفتکشها و شناورهای تجاری از این مسیر، در کنار اختلال در خط لوله شرق به غرب عربستان، ریسک انتقال نفت و فرآورده را افزایش داد.
بر اساس دادههای کپلر، در یک روز از هفته تنها سه شناور تجاری از تنگه هرمز عبور کردند؛ رقمی که در مقایسه با میانگین ۱۰ روزه ۱۶ شناور، افت قابل توجهی نشان میدهد. درمقابل، انتقال کشتیبهکشتی نفت در خلیج عمان افزایش یافت و طبق گزارش رویترز روزانه از حدود یکمیلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در اوت به حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز رسید.
اختلال در خط لوله شرق به غرب عربستان نیز مسیرهای صادراتی این کشور را تحت فشار قرار داد. عربستان تلاش کرد بخشی از ظرفیت این خط را در کوتاهمدت بازگرداند، اما زمان بازگشت کامل عملیات حدود شش هفته برآورد شده است. همزمان، آرامکو برای جبران بخشی از اختلال، فروش نفت خام از مسیرهای خارج از تنگه هرمز را افزایش داد و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت را برای تحویل در ماههای سپتامبر و اکتبر به پالایشگاههای آسیایی فروخت.
اروپا زیر فشار کمبود نفت خام
اختلال در عرضه نفت خام عربستان، بازار فیزیکی اروپا را نیز تحتتأثیر قرار داد. آرامکو به برخی پالایشگاههای اروپایی اعلام کرد محمولههای نفت خام تحت قراردادهای بلندمدت با بارگیری اکتبر را دریافت نخواهند کرد. این در حالی است که بهطور معمول روزانه حدود ۶۸۰ هزار بشکه نفت خام عربستان تحت قراردادهای بلندمدت به اروپا صادر میشود.
کاهش این جریان، پالایشگاههای اروپایی را به بازار تکمحموله سوق داد و رقابت برای تأمین نفت خام جایگزین را افزایش داد. بر اساس گزارشهای مورد استناد هفتهنامه، افزایش تقاضا برای محمولههای جایگزین به رشد قابل توجه قیمت نفت خام در بازار فیزیکی اروپا منجر شد.
در همین حال، صادرات نفت خام از مسیر تنگه هرمز در نیمه نخست سپتامبر افزایش یافت و روزانه به حدود ۷ میلیون و ۶۴۰ هزار بشکه رسید؛ رقمی بیش از ۴۰ درصد بالاتر از میانگین ماه اوت. این افزایش نشان میدهد بخشی از جریان صادراتی که پیشتر از مسیرهای جایگزین انجام میشد، به تنگه هرمز بازگشته است.
ذخیرهسازیها حاشیه امن بازار را کاهش دادند
یکی دیگر از عوامل مهم در چشمانداز بازار، حجم ذخیرهسازیهای نفت و فرآورده بود. دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان داد ذخیرهسازی تجاری نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر با کاهش ۶۴۰ هزار بشکهای به ۴۲۳ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه رسید؛ بااینحال ذخیرهسازی همچنان حدود یکدرصد بالاتر از میانگین پنجساله قرار داشت.
در بخش فرآوردهها، ذخیرهسازی بنزین آمریکا ۷۹۰ هزار بشکه افزایش یافت و به ۲۰۷ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسید. ذخیرهسازی فرآوردههای میانتقطیر نیز با رشد یکمیلیون و ۵۸۰ هزار بشکهای به ۱۰۷ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه رسید، اما این میزان همچنان ۱۳ درصد پایینتر از میانگین پنجساله بود.
ذخیرهسازی راهبردی نفت آمریکا نیز حدود ۴۰۰ هزار بشکه کاهش یافت و به ۲۸۵ میلیون بشکه رسید؛ حجمی که طبق گزارش، پایینترین میزان از سال ۱۹۸۲ به شمار میرود. پایینبودن ذخیرهسازی راهبردی، در شرایطی که بازار با اختلال همزمان در چند مسیر عرضه روبهروست، حاشیه امن بازار را محدودتر میکند.
پالایشگاهها در آستانه فصل تعمیرات
بازار فرآوردههای میانتقطیر در شرایطی با محدودیت عرضه روبهرو شده که ذخیرهسازیهای پایین گازوئیل در آستانه فصل تعمیرات پالایشگاهی و فصل کشاورزی نیمکره شمالی، میتواند حمایت بیشتری از قیمت گازوئیل و نفت گرمایشی ایجاد کند.
در چنین شرایطی، پالایشگاهها برای جبران بخشی از کاهش عرضه، با ظرفیتهای بالا فعالیت میکنند و برخی تعمیرات فصلی نیز به تعویق افتاده است. بااینحال، گزارش هفتهنامه نشان میدهد محدودیتهای موجود در حملونقل و زیرساختهای صادراتی، توان پالایشگاهها برای جبران کامل اختلال عرضه را محدود کرده است.
در بازارهای پالایشی نیز اختلاف عملکرد مناطق مختلف قابل توجه بود. میانگین سود پالایشی اروپا در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر با کاهش ۹ دلار و ۶۳ سنتی نسبت به هفته قبل به ۳۴ دلار و ۶۶ سنت در هر بشکه رسید. سود پالایشی آمریکا با افزایش ۳ دلار و ۴ سنت به ۶۵ دلار و ۶۳ سنت رسید، درحالیکه سود پالایشی آسیا با کاهش ۵ دلار و ۷۲ سنتی به منفی ۶ دلار و ۳۱ سنت در هر بشکه رسید.
چین بخشی از فشار بازار را تعدیل کرد
در سوی دیگر بازار، افزایش فعالیت پالایشگاههای چین و رشد صادرات فرآوردههای نفتی این کشور بهعنوان یکی از عوامل تعدیلکننده فشار عرضه ظاهر شد. فعالیت پالایشگاههای چین در ماه اوت روزانه به حدود ۸ میلیون و ۹۵۰ هزار بشکه رسید و کاهش محدودیتهای صادرات فرآوردههای نفتی نیز زمینه افزایش عرضه از این کشور را فراهم کرد.
صادرات فرآوردههای پالایشی چین در ماه اوت ۱۲.۷ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت و صادرات سوخت جت به رکورد تازهای رسید. افزایش عرضه چین در کنار محمولههای جایگزین عربستان و رشد ذخیرهسازی فرآورده در برخی مناطق، از شدت نگرانیهای فوری درباره کمبود عرضه کاست؛ هرچند نتوانست ریسکهای ساختاری بازار گازوئیل را بهطور کامل برطرف کند.
برایند تحولات هفته نشان میدهد بازار نفت خام تنها با یک شوک عرضه روبهرو نیست و بخش فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل، به یکی از کانونهای اصلی ریسک تبدیل شده است. اختلال در مسیرهای صادراتی غرب آسیا، کاهش ظرفیت پالایش روسیه، حجم پایین ذخیرهسازی فرآوردههای میانتقطیر و نزدیکشدن به فصل سرد، مجموعهای از عوامل را شکل دادهاند که میتواند نوسان بازار گازوئیل و نفت گرمایشی را در هفتههای آینده افزایش دهد.
در چنین شرایطی، تداوم فعالیت پالایشگاهها، بازگشت ظرفیت خطوط انتقال و افزایش جریان صادراتی از مسیرهای جایگزین، عوامل مهم تعدیلکننده فشار بازار خواهند بود. درمقابل، تداوم اختلال در تنگه هرمز و دیگر مسیرهای راهبردی انتقال انرژی میتواند دامنه کمبود فرآوردههای میانتقطیر را گستردهتر کند.
ذخیرهسازیهای پایین فرآوردههای میانتقطیر، پیش از فصل تعمیرات پالایشگاهی و فصل کشاورزی در نیمکره شمالی، احتمال حمایت بیشتر از قیمتهای گازوئیل و نفت گرمایشی را افزایش میدهد. از این منظر، بحران گازوئیل در حال تبدیلشدن به یکی از متغیرهای تعیینکننده مسیر بازار نفت در هفتههای پیشروست.
منبع: شانا
