دو عاملی که از جهش نرخ ارز جلوگیری کرد

کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با اقتصاد باما:

حسن ولی‌بیگی؛ اقتصاددان در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد باما با اشاره به تجربه حذف ارز ترجیحی در دوره مسئولیت عبدالناصر همتی در بانک مرکزی، تأکید کرد: حذف نرخ ترجیحی و حرکت به سمت یکسان‌سازی ارز، رانت‌ها را حذف و تخصیص بهینه منابع را تقویت می‌کند، چرا که ارز ترجیحی قیمت‌های نسبی را مختل ساخته و هدایت منابع را دچار انحراف می‌کند.

ولی‌بیگی در تحلیل شرایط کنونی کشور گفت: در شرایط فعلی، مهم‌تر از تک‌نرخی شدن کامل، ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز است تا دولت بتواند فرآیند بازسازی را به نحو مناسبی پیش ببرد.

وی ادامه داد: اجازه دادن به تعیین نرخ ارز صرفاً بر اساس بازار آزاد در شرایطی که برای بازسازی به حجم بالایی نقدینگی نیاز داریم، می‌تواند نوسانات شدیدی در بازار ارز ایجاد کند و روند بازسازی را با تأخیر مواجه سازد.

این اقتصاددان سیاست بهینه را حرکت در یک دالان یا کانال مشخص برای نرخ ارز دانست؛ به‌گونه‌ای که نه شکاف با نرخ بازار آزاد بیش از حد شود و نه نوسانات مهارناپذیر رخ دهد.

او تأکید کرد: آنچه امروز بیش از تک‌نرخی شدن ایده‌آل اهمیت دارد، کمک به بازسازی در سایه ثبات نسبی ارز است.

ولی‌بیگی درباره علت ثبات بازار ارز در شرایط سخت و سیاسی کشور، ابتدا به عدم شکل‌گیری واقعی عرضه و تقاضا اشاره کرد و گفت: اگر صلح پایدارتری به نفع ایران رقم بخورد، خود این انتظار می‌تواند سبب ریزش بیشتر نرخ ارز شود که فعلاً جلوی تقاضای مضاعف را گرفته است.

ولی‌بیگی گفت: تک نرخی شدن ارز باعث کاهش قاچاق کالا هم شد، پیش از این حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار تقاضا برای تأمین ارز قاچاق کالا وجود داشت که فشار مضاعفی بر بازار ارز وارد می‌کرد، اما در شرایط فعلی این حجم تقاضا در این بخش به شدت کاهش یافته و خود این عامل، جلوی جهش‌های زیاد نرخ ارز را گرفته است.

وی اظهار داشت: واقعیت این است که بخش مهمی از ثبات امروز بازار ارز ایران، ناشی از محدود شدن ذاتی عرضه و تقاضا در فضای بی‌اطمینانی و کاهش قاچاق است.