به گزارش اقتصاد باما، نوسانات نرخ ارز در سالهای اخیر به یکی از متغیرهای اثرگذار بر تصمیمهای اقتصادی خانوارها، سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی تبدیل شده است؛ شرایطی که در کنار افزایش تقاضا برای نگهداری ارز بهعنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی، ضرورت ایجاد ابزارهای مالی جدید برای مدیریت ریسکهای ارزی را بیش از پیش نمایان کرده است. در چنین شرایطی، صندوقهای ارزی بهعنوان یکی از ابزارهای جدید بازار سرمایه، با هدف فراهم کردن امکان سرمایهگذاری ارزی برای مردم و هدایت منابع ارزی به سمت فعالیتهای مولد اقتصادی شکل گرفتهاند.
صندوق ارزی یا Currency Fund نوعی صندوق سرمایهگذاری تخصصی است که منابع آن در ارزهای خارجی یا اوراق بهادار و داراییهای مرتبط با ارزهای خارجی سرمایهگذاری میشود. این صندوقها از یک سو به سرمایهگذار امکان میدهند بخشی از پسانداز خود را بهصورت ارزی نگهداری و از بازدهی ارزی آن بهرهمند شود و از سوی دیگر، میتوانند منابع ارزی را از حالت پسانداز غیرفعال خارج کرده و در اختیار طرحها و بخشهای نیازمند منابع ارزی قرار دهند.
در همین راستا، صندوق «ارزی مانا ملت» بهعنوان نخستین صندوق ارزی فعال در بازار سرمایه ایران معرفی شده و پذیرهنویسی آن امروز چهارشنبه ۲۵ شهریور آغاز میشود.
این صندوق از نوع سرمایهگذاری در داراییهای ارزی با درآمد ثابت ارزی است و ساختار آن بر مبنای صدور و ابطال واحدهای سرمایهگذاری طراحی شده است. ارز منتخب صندوق، دلار آمریکا است و ارزش هر واحد سرمایهگذاری ۱۰ دلار تعیین شده است؛ بنابراین حداقل سرمایهگذاری در این صندوق ۱۰ واحد، معادل ۱۰۰ دلار خواهد بود. حداکثر اندازه صندوق نیز در زمان پذیرهنویسی ۱۰ میلیون دلار تعیین شده و هر سرمایهگذار میتواند حداکثر ۵ درصد از واحدهای صندوق را در اختیار داشته باشد.
سرمایهگذاران میتوانند منابع خود را بهصورت اسکناس یا حواله ارزی وارد صندوق کنند و بازپرداخت سرمایهگذاری نیز بر اساس اسکناس یا حواله ارزی انجام خواهد شد. از ویژگیهای این صندوق میتوان به ضامن نقدشوندگی، امکان سرمایهگذاری بدون نرخ شکست و برخورداری از معافیت مالیاتی اشاره کرد.
سازوکار سرمایهگذاری در صندوق ارزی
فرآیند سرمایهگذاری در صندوق ارزی مانا ملت نیز بهگونهای طراحی شده است که سرمایهگذار پس از مراجعه به شعب ارزی منتخب بانک ملت، حساب ارزی افتتاح کرده و ارز مورد نظر خود را به حساب واریز میکند. پس از آن، درخواست سرمایهگذاری در صندوق ثبت شده و درخواست صدور واحدهای سرمایهگذاری در سامانه «فراسود ملت» ثبت میشود.
در ادامه، نام کاربری و رمز عبور سامانه فراسود ملت برای مدیریت دارایی در اختیار سرمایهگذار قرار میگیرد و تأمین سرمایه بانک ملت حداکثر ظرف دو روز کاری درخواست را بررسی و تأیید میکند. پس از تأیید، واحدهای سرمایهگذاری صادر شده و محاسبه سود ارزی از نخستین روز سرمایهگذاری آغاز میشود.
این صندوق همچنین با حفظ ماهیت ارزی سرمایهگذاری، بخشی از ریسکها و هزینههای مرتبط با نگهداری ارز بهصورت اسکناس را برای سرمایهگذار کاهش میدهد.
مدنیزاده: صندوقهای ارزی امکان پوشش ریسک نوسانات ارز را فراهم میکنند
سیدعلی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، راهاندازی صندوقهای ارزی را فرصتی برای فراهم کردن امکان سرمایهگذاری ارزی برای مردم میداند.
وی با اشاره به کارکرد این صندوقها اظهار میکند: صندوقهای ارزی به مردم امکان میدهد بخشی از پسانداز خود را بهصورت ارزی سرمایهگذاری کنند و علاوه بر حفظ ارزش دارایی در برابر نوسانات ارزی، سود ارزی نیز دریافت کنند.
وزیر اقتصاد با بیان اینکه منابع این صندوقها در بخشها و صنایع سودآور و ارزآور سرمایهگذاری میشود، میافزاید: بازده حاصل از این سرمایهگذاریها به دارندگان واحدهای صندوق بازمیگردد.
مدنیزاده همچنین تأکید میکند: صندوقهای ارزی مشمول نرخگذاری دولتی نیستند و مردم از طریق سرمایهگذاری در این صندوقها میتوانند خود را در برابر نوسانات نرخ ارز پوشش دهند.
به گفته وزیر اقتصاد، کارکرد صندوقهای ارزی صرفاً به پوشش ریسک ارزی برای سرمایهگذاران محدود نمیشود، بلکه منابع جذبشده نیز میتواند در بخش مولد اقتصاد به کار گرفته شود؛ به این معنا که منابعی که پیش از این ممکن بود صرفاً به شکل ارز نگهداری شوند، امکان ورود به فرآیند سرمایهگذاری و تولید را پیدا میکنند.
زمانیان: پساندازهای ارزی مردم میتواند وارد چرخه تولید شود
مرتضی زمانیان معاون سیاستگذاری و راهبری اقتصادی نیز صندوقهای ارزی را یک ابزار جدید در نظام مالی کشور میداند که با هدف استفاده از پساندازهای ارزی مردم برای تأمین مالی طرحهای نیازمند منابع ارزی ایجاد شده است.
وی با اشاره به رفتار بخشی از مردم در نگهداری ارز برای حفظ ارزش داراییهای خود میگوید: تداوم نگهداری ارز بهعنوان پسانداز میتواند آثار نامطلوبی بر اقتصاد داشته باشد، در حالی که صندوقهای ارزی این امکان را فراهم میکنند که منابع ارزی پساندازشده مردم، به جای خروج از چرخه اقتصادی، در پروژهها و سرمایهگذاریهایی که به منابع ارزی نیاز دارند، مورد استفاده قرار گیرد.
زمانیان معتقد است این سازوکار میتواند یک رابطه دوطرفه میان سرمایهگذار و اقتصاد مولد ایجاد کند؛ به این ترتیب که مردم از منافع حاصل از سرمایهگذاری در طرحهای اقتصادی بهرهمند میشوند و همزمان منابع مورد نیاز برای اجرای پروژههای تولیدی و سرمایهگذاری تأمین خواهد شد.
وی تأکید میکند: استفاده از پساندازهای ارزی مردم در مسیر تولید و سرمایهگذاری، در نهایت میتواند به تقویت پول ملی و بهبود فرآیند تولید و سرمایهگذاری در کشور کمک کند.
صندوقهای ارزی، اتصال پسانداز ارزی به اقتصاد مولد
راهاندازی صندوقهای ارزی را میتوان تلاشی برای ایجاد یک حلقه واسط میان دو نیاز مهم اقتصاد دانست؛ از یک سو، نیاز خانوارها و سرمایهگذاران به حفظ ارزش دارایی در برابر نوسانات ارزی و از سوی دیگر، نیاز بخش تولید و سرمایهگذاری به منابع ارزی.
در مدل سنتی، نگهداری ارز بهصورت اسکناس، ضمن آنکه منابع را از چرخه فعالیت اقتصادی خارج میکند، هزینهها و ریسکهایی مانند نگهداری فیزیکی ارز را نیز به همراه دارد. صندوقهای ارزی تلاش میکنند این دو مسئله را همزمان مدیریت کنند؛ به این معنا که سرمایهگذار همچنان در معرض دارایی ارزی قرار داشته باشد، اما منابع وی از طریق یک ساختار مالی رسمی در فعالیتهای اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
در مجموع، صندوقهای ارزی را میتوان گامی در جهت تبدیل بخشی از منابع ارزی راکد به منابع قابل استفاده در اقتصاد دانست؛ ابزاری که در صورت توسعه و شکلگیری صندوقهای متنوع، میتواند همزمان به مدیریت ریسک ارزی سرمایهگذاران و تأمین مالی ارزی فعالیتهای مولد کمک کند.
